Sıcak hava balonu, insanın yerden ayrılmayı ilk kez başardığı araçtır. Tarihteki ilk “aerostatik” uçuşlar, Montgolfier kardeşlerin 1783 boyunca sürdürdüğü denemelerle gerçekleşti; en ünlüsü 19 Eylül 1783’te Versailles Sarayı’nın önünde yapılan gösteriydi. Sonunda insan, dünyanın yüzeyini aşağıda bırakabildi.

19 Eylül 1783, insanlık tarihinde özel bir tarihtir. Leonardo da Vinci’nin uçuş çizimlerinden beri insanlar havaya yükselmeyi hayal ediyordu; Aydınlanma Çağı’nda bu hayal gerçek oldu. Fransa’nın Ardèche bölgesindeki Annonay’da kağıt imalatçısı bir ailede büyüyen Joseph ve Étienne Montgolfier, 1782’de yün ve nemli samanın ateşiyle havaya kaldırılan bir kumaş parçasıyla havadan hafif uçuş denemelerine başladılar. Gösterilerinden biri, deneylerin Paris’te tekrarlanmasını isteyen Académie Royale des Sciences’ın dikkatini çekti.

İlk Sıcak Hava Balonu

Montgolfier kardeşlerin 1783 tarihli ilk sıcak hava balonu uçuşu

Étienne, Versailles gösterisinden yedi gün önce balonu ipe bağlı olarak ilk kez havaya kaldırdı ve denemeyi tekrarladı. Balon yırtıldı; gösteriye yetişmek için aceleyle yeniden dikilmesi gerekti. Balon, her iki yüzüne kağıt yapıştırılmış pamuklu kanvastan yapılmıştı: 18,47 m yüksekliğinde, 13,28 m genişliğinde ve 400 kg ağırlığındaydı. Adı “Le Réveillon”du: gök mavisi zemine kralın arması ve altın rengi motiflerle işlenen süslemeyi, kralın baskılı kağıt imalatı müdürü ve Étienne’in arkadaşı Jean-Baptiste Réveillon tasarlamıştı.

Gösteri, saray ön avlusunda, XVI. Louis ve kraliyet ailesinin önünde yapıldı. Tedbir olarak ilk yolcuların hayvan olmasına karar verildi; çünkü yükseklerde insanın hayatta kalıp kalamayacağı henüz bilinmiyordu.

Koyun, Ördek ve Horozun Uçuşu

Saat 13.00’te atılan topla birlikte bir koyun, bir ördek ve bir horoz, balona iple bağlanmış yuvarlak hasır sepete yerleştirildi. On bir dakika sonra ikinci bir top sesi sepetin havalandığını haber verdi. Şaşkınlık ve alkışlar arasında balon yerden ayrıldı ve yaklaşık 500 metre yükseldi. Kumaştaki bir yırtık yüzünden hasar gören araç, havada sekiz dakika kalıp yaklaşık 3 kilometre yol aldıktan sonra Vaucresson Ormanı’nda, Maréchal kavşağı yakınında yere indi.

Sepetteki yolcuların seçimi rastgele değildi: koyun insana benzer bir memeli olduğu için asıl denek, zaten uçabilen ördek ile horoz ise karşılaştırma içindi. Yani 19 Eylül uçuşu bir saray gösterisi olduğu kadar, kurgusu düşünülmüş bir deneydi.

İlk Sıcak Hava Balonu Uçuşu

Kimya ve fizik öğretmeni, geleceğin havacısı Pilâtre de Rozier, hayvanları incelemek için sepete koştu: üçü de yaşıyordu. Koyun, ördek ve horoz “havanın kahramanları” ilan edildi; XVI. Louis onlara Versailles’daki hayvan koleksiyonunda yer verdi.

Sepete çıkan merdiven artık ilk insan ayağı için hazırdı. 15 Ekim 1783’te Pilâtre de Rozier, ipe bağlı bir balonla havaya yükselen ilk insan oldu. Gerçek dönüm noktası 21 Kasım 1783’te geldi: Pilâtre de Rozier ve Marquis d’Arlandes, Paris’teki Château de La Muette’den havalanarak ipe bağlı olmayan ilk insanlı uçuşu yaptılar. Yaklaşık yirmi beş dakika havada kaldılar, Paris’in üzerinden geçtiler ve şehrin dışına indiler. İnsanlık tarihinde yeni bir sayfa açılmıştı.

Aradan on gün geçmeden, 1 Aralık 1783’te Jacques Charles hidrojen dolu bir balonla havalandı; havacılık ilk gününden itibaren iki koldan yürüdü. Balonların geçmişine dair başka ilginç bilgiler için balonların tarihi hakkında 5 gerçek yazımıza da göz atabilirsiniz.

Sıcak Hava Balonu Nasıl Uçar

Sıcak hava balonunun çalışma mantığı tek cümleyle anlatılabilir: sıcak hava, soğuk havadan hafiftir. Zarfın içindeki hava ısıtıldığında genleşir, bir kısmı alt açıklıktan dışarı çıkar ve içeride kalan hava kütlesi çevredeki soğuk havadan hafifleyince balon yükselir. Isıtma kesildiğinde hava soğur, yoğunlaşır ve balon alçalır; pilotun dikey yöndeki kontrolü esas olarak bundan ibarettir.

Montgolfier kardeşler bu ilkeyi tam olarak bilmiyorlardı. Yün ve nemli saman yakmalarının nedeni, dumanın içinde kaldırma gücü veren özel bir gaz bulunduğuna inanmalarıydı. Oysa işi yapan duman değil, ateşin ısıttığı havaydı: yanlış bir teori doğru bir sonuca götürmüştü.

Yatay yönde ise balonun motoru yoktur; balon rüzgârla sürüklenir ve pilot ancak farklı yüksekliklerdeki rüzgâr katmanları arasında geçiş yaparak yön bulabilir. Balon turlarının neredeyse her zaman gün doğumunda yapılmasının nedeni de budur: sabahın ilk saatlerinde hava en durgun, rüzgâr katmanları en öngörülebilir haldedir.

Sıcak Hava Balonu ile Süsleme Balonu Aynı Şey Değil

Sıcak hava balonu ısıtılmış havayla yükselir; parti ve süsleme balonları ise helyumla. En görünür fark dayanma süresinde ortaya çıkar. Helyumla şişirilen lateks balon 12-24 saat havada kalır, çünkü helyum lateksin gözeneklerinden yavaşça kaçar. Folyo balonlar daha sızdırmaz bir yüzeye sahiptir; helyumla 3-7 gün havada durur, jumbo rakam ve harf folyolarında bu süre 5-10 güne çıkar. Folyo balon helyum yerine havayla şişirilip bir noktaya sabitlendiğinde ise hiç uçmaz ama 1-2 hafta formunu korur. Süslemelerde en çok kullanılan yöntem budur.

Bir diğer fark amaçtır: sıcak hava balonu insan taşıyan bir hava aracıdır, süsleme balonu ise mekânı dönüştürmek için kullanılır. Hangi balonun ne kadar dayandığını merak ediyorsanız balonlarım ne kadar süre havada kalacak yazısına, helyumlu balonun adrese gönderilmesi için adrese teslim uçan balon sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İlk sıcak hava balonu uçuşu hangi tarihte gerçekleşti?

Montgolfier kardeşlerin balonu 19 Eylül 1783’te Versailles Sarayı’nın önünde, XVI. Louis ve kalabalık bir izleyici topluluğunun gözü önünde havalandı. Bu uçuşta sepette insan değil bir koyun, bir ördek ve bir horoz vardı. İnsanlı serbest uçuş ise aynı yılın 21 Kasım’ında Paris’te yapıldı.

Balonla havaya yükselen ilk insan kimdi?

Pilâtre de Rozier. 15 Ekim 1783’te ipe bağlı bir balonla havaya yükselen ilk kişi oldu; 21 Kasım 1783’te de Marquis d’Arlandes ile birlikte ipe bağlı olmayan ilk insanlı uçuşu gerçekleştirdi. Mesleği kimya ve fizik öğretmenliğiydi; deneylere gönüllü olarak katılıyordu.

İlk uçuşta neden insan değil hayvan kullanıldı?

O tarihte yükseklerdeki havanın insan için solunabilir olup olmadığı bilinmiyordu. Koyun, insana benzer bir memeli olduğu için denek seçildi; ördek ve horoz ise zaten uçabildikleri için karşılaştırma amacıyla sepete kondu. Üçü de uçuştan sağ çıktı ve bu sonuç, iki ay içinde insanlı uçuşun önünü açtı.

Sıcak hava balonu nasıl yükselir, nasıl iner?

Zarfın içindeki hava ısıtıldığında genleşip hafifler ve balon yükselir; ısıtma kesilince hava soğur, yoğunlaşır ve balon alçalır. Yatay yönde motoru yoktur, rüzgârla sürüklenir. Pilot farklı yüksekliklerdeki rüzgâr katmanları arasında geçiş yaparak yönü yalnızca dolaylı biçimde etkileyebilir.

Süsleme balonları da sıcak havayla mı uçuyor?

Hayır. Süsleme ve parti balonları helyumla uçar. Helyumlu lateks balon 12-24 saat, helyumlu folyo balon 3-7 gün havada kalır. Havayla şişirilip sabitlenen folyo balonlar hiç uçmaz ama 1-2 hafta formunu korur; iç mekân balon süslemeleri de genellikle 7-10 gün formunu korur.

Sıcak hava balonu temalı bir süsleme yapılabilir mi?

Yapılabilir. Sıcak hava balonu figürü, özellikle bebek odası ve ilk yaş kutlamalarında sevilen bir temadır; büyük bir balon gövdesi, altına yerleştirilen bir sepet ve bulut detaylarıyla kurulur. Hangi ölçeğin uyacağı mekânın tavan yüksekliğine ve kullanılabilir alana göre değişir; fiyat da hayalinize ve isteğinize göre değişkenlik gösterir.

Balonun Bu Tarafında Biz Neredeyiz

Esin Balon 25 yıldır İstanbul’da balon süsleme yapıyor; sıcak hava balonu temalı konseptler de dahil olmak üzere kutlama süslemelerini mekâna gelip kuruyoruz. Daha önceki işler galeri sayfasında; konsept konuşmak için teklif formunu doldurabilir ya da 0539 725 55 88 numarasından yazabilirsiniz. Fiyat, mekânın ölçüsüne ve hayalinize göre değişkenlik gösterir — Esin Balon olarak en uygun fiyatı veririz.